Türklerin ve Kürtlerin Birbirlerine Karşı Olumsuz Tutumlarının Bazı Psikolojik Değişkenlerle İlişkisi

Abstract

Bu araştırmada Türkiye’de yaşayan Türk ve Kürtlerin birbirlerine karşı olan önyargılarını ve sosyal mesafe düzeylerini yordayan psikolojik değişkenlerin neler olduğunu tespit etmek amaçlanmıştır. Bu bakımdan, her iki etnik grubun dini ve politik yönelimleri, sistemi meşrulaştırma düzeyleri, sosyal baskınlık yönelimleri, değerleri ve etnik kimlikleriyle özdeşleşme düzeyleri temel değişkenler olarak incelenmiştir. Yaş ortalaması 31 olan bir örneklem üzerinden Türkiye’nin dört farklı şehrinden veri toplanarak her iki grubun birbirlerine karşı olan tutumları ölçülmüş ve bu tutumların olası nedenleri incelenmeye çalışılmıştır. Çıkan sonuçlar Türklerin Kürtlere yönelik önyargılarını yordayan en önemli değişkenlerin Türk kimliği ile yüksek özdeşim göstermek ve sağ-kanat politik yönelime sahip olmak olduğunu, sosyal mesafe düzeyini yordayan en önemli değişkenin ise sağ-kanat politik yönelime sahip olmak olduğunu göstermiştir. Kürtlerin Türklere karşı önyargılarını yordayan en önemli değişkenin ise Kürt kimliği ile yüksek özdeşim kurmak olduğu bulunurken, Türklerle beraber yaşama arzusunu arttıran tek değişkenin muhafazacı değerler olduğu görülmüştür. Çıkan bulgular sosyal kimlik, sosyal baskınlık ve sistemi meşrulaştırma kuramları temelinde değerlendirilmiştir. Ayrıca elde edilen bulgular, Kürtlerle Türklerin modernizasyon sürecinin ve uluslaşma pratiklerinin muhtemel farklılığı çerçevesinde de tartışılmıştır.This study aimed to identify the psychological variables that predict prejudice and social distance levels of Turks and Kurds living in Turkey towards each other. For this purpose, religious and political orientations, levels of system justification, social dominance orientations, values and levels of identification with their ethnic identities of the two groups were investigated. On the basis of a sample with an average age of 31, data were collected from four different cities in Turkey and the attitudes of the two groups towards each other were examined. The results indicated high identification with Turkish identity and right-wing political orientation as the most important factors predicting the Turks’ prejudice towards Kurds; and right-wing political orientation as the most important factor predicting unwillingness to live together with them. The most important factor predicting the Kurds’ prejudice towards Turks, on the other hand, was high identification with Kurdish identity, while willingness to live together with the Turks was only predicted by conservative values. The findings were discussed on the basis of social identity theory, social dominance theory and system justification theory. Moreover, the findings were evaluated in terms of the possible differences in Turks’ and Kurds’ modernization and nationalization processes.