Para piyasaları, ekonomik krizler ve bilgi: Türkiye örneği

Abstract

Çalışmamızda, Türk bankacılık sektöründe faaliyet gösteren bankaların finansal verileri esas alınarak, 1994 yılında Türkiye’de uygulanmaya başlayan %100 güvenceli doğrudan mevduat sigortasının bankacılık sektörü performansı üzerinde etkileri analiz edilmiştir. Oluşturduğumuz teorik çerçeve %100 güvenceli doğrudan mevduat sigortasının bankacılık sektöründe ahlaki tehlike sorununa, bu sorunun ise Türk bankacılık sektörünün 1994 sonrası dönemde kötü performansına neden olduğu hipotezini önermektedir. Ekonomide %100 güvenceli mevduat sigorta sisteminin olduğu durumlarda, getiriden faydalanan taraf (mevduat sahibi ve bankalar) ile riski üstlenen tarafın (nihai olarak vergi ödeyiciler) farklı olması bankacılık sektöründe asimetrik bilgi ve sonuçta, ahlaki tehlike sorunu doğurmaktadır. Ahlaki tehlike sorunu ise özellikle, bu soruna yüksek duyarlılığı olan küçük ölçekli yerli özel ticaret bankalarının performansının kötüleşmesinin nedenidir. Araştırma bulgularımız, oluşturduğumuz teorik çerçeveyi doğrular niteliktedir. Türkiye’de 1994 yılında uygulanmaya başlayan %100 güvenceli mevduat sigorta sistemi sonrasında ahlaki tehlike sorununa yüksek duyarlılığı olan küçük ölçekli yerli özel ticaret bankalarının sermaye yeterliliğini kaybettikleri, kredi, likidite risklerinin arttığı, gelir-gider dengesinin bozulduğu, ortalama faiz yükünün arttığı ve temsilcilik maliyetinin yükseldiği araştırma bulgularımız arasındadır. Banka performans değişkenlerindeki değişimler ekonomik konjonktürün etkisinden arındırıldığı için bu kötüleşmenin ana nedeninin %100 güvenceli mevduat sigorta sisteminin getirdiği ahlaki tehlike sorunu olması olasıdır.