Özgül Öğrenme Bozukluğunun Ayırıcı Tanısında Nöro-Psikometrik Ölçümlerin Kullanımı

Abstract

Amaç: Özgül Öğrenme Bozukluğu'nun (ÖÖB) Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) bakımından ayırıcı tanısında yararlanılabilecek bir nöro-psikometrik batarya oluşturmak; ülkemize standardizasyonu yapılmış olan nöropsikolojik testlerden elde edilen puanların Bannatyne kategori puanları ile birlikte kullanılması suretiyle, yazındaki çelişkili bulgulara açıklık getirmek. Yöntem: Örneklem 21 ÖÖB, 45 DEHB, 57 ÖÖB ve DEHB tanısı olan, 45'i kontrol grubunda 168 erkek ilkokul öğrencisinden oluşmuştur. Dışlama ölçütlerini DEHB dışındaki psikiyatrik veya nörolojik eşhastalanım, kesme puanı üstünde kaygı ve/veya depresyon, bilişsel süreçleri etkileyen ilaç kullanımı, görme ve/veya işitme bozukluğu, 85-129 aralığı dışında Zeka Bölümü olmuştur. Psikometrik ölçümler ÖÖB Bataryası ve Wechsler Çocuklar İçin Zeka Ölçeği-Geliştirilmiş Formundan; nöropsikolojik ölçümler Görsel İşitsel Sayı Dizleri Testi B Formu, Sayı Dizisi Öğrenme Testi, Çizgi Yönünü Belirleme Testi ve Mangina Testi'nden elde edilmiştir. Oluşturulan ölçme aracı ÖÖB Bütünleşik Bataryası (ÖÖB-BB) olarak adlandırılmıştır. Bulgular: Bannatyne Kategori puanlarının (n=4) nöropsikololojik test puanlarıyla (n=10) birlikte kullanımı suretiyle olguları tanı çiftlerine (ÖÖB/DEHB, ÖÖB+DEHB/DEHB; ÖÖB/ÖÖB+DEHB) sınıflamadaki doğuluk oranları sırasıyla %92,4, %81,4, %71,8 olmuştur. Bu oranlar Bannatyne kategori puanlarının tek başına kullanılmasına oranla genelde daha yüksek olmuştur (sırasıyla, %86,4, %75,5, %73,1). Olguları tanı ve kontrol grubu çiftlerine sınıflamadaki doğruluk oranlarında aynı eğilim görülmüştür. Ancak, bu oranlar, olguları tanı çiftlerine sınıflamadaki doğruluk oranlarından daha yüksek olmuştur. Sonuç: Uygun deney deseni, istatistiksel analiz tekniği ve karıştırıcı etki kontrolu altında yapılan çalışma, zekâya ilişkin yetenekler (Bannatyne kategorileri) ve nöropsikolojik testlerle ölçülen bilişsel özelliklerin (dikkat ve bellek uzamı, öğrenme yeteneği, görsel-mekansal yönlenim ve biliş) bütünleştirildiği ölç- me bataryasının ÖÖB'nin ayırıcı tanısında yararlanılabileceğini göstermiştir.