Girit’te yetim olmak: Muhtariyet idaresi ve akraba meclisleri (1898-1913)

Abstract

Bu makale, Girit’te muhtariyet döneminde Müslüman cemaatin sosyo-ekonomik hayatında İslam vakıflarının oynadığı rolü analiz etmek amacıyla Girit vakıflarının dönüşümünü inceler. Bu çalışma, Girit’teki İslam vakıflarıyla ilgili oldukça zengin arşiv belgelerine sahip olan Osmanlı Bankası Arşiv ve Araştırma Merkezi’ndeki kapsamlı çalışmaya dayanmaktadır. Bu çalışmanın esas amacı, bu belgeleri yakından inceleyerek, Müslüman yetimler, akraba meclisleri ve yetimlerin mallarının idaresine odaklanmaktır. Muhtariyet idaresi kurulduktan hemen sonra yönetici elitler hem bazı kanunlar ve düzenlemeleri yürürlüğe koyarak, hem de eytam sandıklarının yerine akraba meclisleri ve yetimlerin vasilerini görevlendirerek İslam vakıflarını merkezileştirmeye karar vermiştir. Bu bağlamda, bu çalışmanın iddiası, vakıfların Girit’teki varlığının adadaki iç dinamikleri yeniden şekillendirdiği ve buna ilaveten 1923 yılına kadar Giritli Müslümanların kimliklerini ve bireysel tecrübelerini yeniden kurguladığıdır.This article examines the transformation of the Cretan waqfs in autonomous Crete in order to analyze the role played by the Muslim pious foundations in the socio-economic life of the Muslim community. The paper is based upon extensive work in the Ottoman Bank Archives and Research Centre which constitutes a rich collection of archival documents concerning the Muslim pious foundations of Crete. By taking a close look at these documents, the main objective of this study is to focus on the Muslim orphans, family councils, and the supervision of orphan properties. Immediately after the establishment of the autonomous regime, the ruling elites decided to centralize the administration of Muslim pious foundations by implementing certain rules and regulations as well as by replacing Orphan Banks with family councils and orphans' supervisors. Within this context, it is the contention of this paper that the survival of the pious foundations in Crete reshaped the internal dynamics of the island as well as reconstructed the Cretan Muslims’ identities and their personal experiences until 1923.