Show simple item record

dc.contributor.authorGüney, Şule
dc.contributor.authorBahçekapılı, Hasan Galip
dc.date.accessioned2014-12-12T14:29:14Z
dc.date.available2014-12-12T14:29:14Z
dc.date.issued2010
dc.identifier.citationGüney, Ş., & Bahçekapılı, G. H. (2010). İnsanlarda özgeci işbirliğinin psikolojik ve beyinsel temelleri. Türk Psikoloji Yazıları, 13(25), 29-38.en_US
dc.identifier.issn1301-9961
dc.identifier.urihttp://hdl.handle.net/11376/770
dc.description#nofulltext#en_US
dc.description.abstractİnsanlarda görülen işbirliği klasik evrimsel modeller açısından da, klasik ekonomik modeller açısından da açıklanması güç bir bilmece olarak karşımıza çıkmaktadır. Son yıllarda ekonomik oyunların deneysel prosedür olarak kullanıldığı çalışmalarda insanların akrabaları olmayan kişilerle, anonim ve tek seferlik etkileşimlerinde özgeci işbirliğine (altruistic cooperation) giriştikleri, yani kişisel çıkar peşinde koşma dürtüsüyle açıklanamayacak davranışlar sergiledikleri gösterilmiştir. Burada açıklanması gereken insana özgü olduğu düşünülen özgeci işbirliğini ortaya çıkaran psikolojik, beyinsel ve evrimsel mekanizmaların ne olduğudur. Özgeci işbirliğinin altında yatan iki önemli psikolojik mekanizmanın "adalet duygusu" {sense of fairness) ve "güven" (trust) olduğu düşünülmektedir. Adalet duygusunun incelenmesinde genellikle Ültimatom oyunu kullanılmaktadır. Ültimatom oyunundaki davranışsal bulgulara bakıldığında insanların adil davranışları ödüllendirdiği ve adil olmayan davranışları cezalandırdığı görülürken, beyinsel düzeydeki bulgular insanların bu tür ödüllendirmeden ve cezalandırmadan haz aldığını göstermektedir. Güven duygusunun incelendiği ekonomik oyun ise Güven oyunudur. Sosyal yakınlaşmayı arttıran bir nöropeptidin kullanılmasıyla güvenme davranışının artması ve insanların güvenlerini suistimal edenlerin cezalandırılmasından haz aldığının görülmesi ise Güven oyununun oynatıldığı durumlarda elde edilen beyinsel bulgulardır. Bu bulgular insanların ekonomik işbirliği içeren ortamlarda ekonomik tercihler yanında sosyal tercihleri de göz önüne aldıkları ve bu davranışlarının arkasında adalet duygusu ve güven duygusu diyebileceğimiz özel psikolojik mekanizmalar olduğu fikrini destekler niteliktedir. Literatürde özgeci işbirliğini ortaya çıkaran evrimsel mekanizmanın ne olduğu konusunda grup seçilimi ve bireysel seçilim savunucuları arasındaki tartışmalar sürmektedir.en_US
dc.description.abstractCooperation in humans is a puzzle from the perspective of classical economic and evolutionary models. In recent years, laboratory experiments using economic games have revealed that humans show altruistic cooperation towards non-kin in anonymous one-shot encounters. What needs to be explained are the psychological, neural and evolutionary mechanisms that give rise to altruistic cooperation that is thought to be uniquely human. Two psychological mechanisms proposed to explain altruistic behaviour are sense of fairness and trust. Sense of fairness is usually investigated by using the Ultimatum game. Behavioural findings in the Ultimatum game show that humans reward behaviours that conform to fairness norms and that they punish behaviours that violate fairness norms, even it is not in their self-interest to do so. Activation of reward centres in the brain during such behaviour suggests that they get pleasure from doing so. Trust is investigated by using the Trust game. Behavioural findings in the Trust game show that humans make generous offers at first and they punish their partner if their trust is violated. At the neural level, it has been shown that administration of a neuropeptide that promotes social attachment increases trusting behaviour and that punishing violations of trust activates reward centres in the brain. These findings suggest that in economic exchange situations, humans take into account social, as well as economic, preferences, and that such behaviour is underpinned by special psychological mechanisms. Debate continues between proponents of individual selection and group selection as to how best to explain the evolutionary basis of altruistic cooperation.en_US
dc.language.isoturen_US
dc.publisherTürk Psikologlar Derneğien_US
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/closedAccessen_US
dc.subjectÖzgeci İşbirliğien_US
dc.subjectDavranış Stratejilerien_US
dc.subjectEvrimsel Psikolojien_US
dc.subjectKişilerarası İlişkileren_US
dc.subjectNöroekonomien_US
dc.subjectAdalet Duygusuen_US
dc.subjectGüvenmeen_US
dc.subjectGüven Oyunuen_US
dc.subjectÜltimatom Oyunuen_US
dc.subjectAltruistic Cooperationen_US
dc.subjectBehavioral Strategiesen_US
dc.subjectEvolutionary Psychologyen_US
dc.subjectİnterpersonal Relationsen_US
dc.subjectNeuroeconomicsen_US
dc.subjectSense of Justiceen_US
dc.subjectTrusten_US
dc.subjectTrust Gameen_US
dc.subjectUltimatum Gameen_US
dc.titleİnsanlarda özgeci işbirliğinin psikolojik ve beyinsel temellerien_US
dc.title.alternativePsychological and neural bases of altruistic cooperation in humansen_US
dc.typearticleen_US
dc.relation.journalTürk Psikoloji Yazılarıen_US
dc.contributor.departmentDoğuş Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Psikoloji Bölümüen_US
dc.contributor.authorIDTR112737en_US
dc.identifier.volume13en_US
dc.identifier.issue25en_US
dc.identifier.startpage29en_US
dc.identifier.endpage38en_US


Files in this item

FilesSizeFormatView

There are no files associated with this item.

This item appears in the following Collection(s)

Show simple item record